• จุลสาร
  • งานวิจัย
  • หนังสือ

พฤติกรรมการรับชมและการเล่นพนันทายผลฟุตบอลโลก 2014 กลุ่มนักพนันมัธยมศึกษาตอนปลายและอาชีวศึกษา

โดย ศูนย์วิจัยเพื่อการพัฒนาสังคมและธุรกิจ (SAB)

การสำรวจพฤติกรรมรับชมและการเล่นพนันทายผลฟุตบอลโลก 2014 กลุ่มนักพนันมัธยมศึกษาตอนปลายและอาชีวศึกษา” ครั้งนี้มีกลุ่มเป้าหมายคือ นักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย และอาชีวศึกษา (ปวช.1 - ปวช.3) ในพื้นที่ 8 จังหวัด ประกอบด้วย กรุงเทพมหานคร นนทบุรี ปทุมธานี สมุทรปราการ เชียงใหม่ ขอนแก่น สงขลา และชลบุรี ประยุกต์ใช้การสุ่มตัวอย่างแบบแบ่งกลุ่มเชิงชั้นภูมิหลายชั้น และกำหนดลักษณะตัวอย่างให้สอดคล้องกับประชากรเป้าหมายจริง ทำการเก็บรวบรวมข้อมูลรวม 2,892 ตัวอย่าง ด้วยวิธีลงภาคสนามและใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการรวบรวมข้อมูล ระหว่างวันที่ 15 - 23 กรกฎาคม 2557 รวม 9 วัน ผลการศึกษาสรุปสาระสำคัญได้ดังนี้

 

1. การรับชมการถ่ายทอดและพฤติกรรมที่เกี่ยวข้อง

 

1.1 การรับชมการถ่ายทอดสดฟุตบอลโลก 2014 

ตัวอย่างที่สำรวจติดตามรับชมการถ่ายทอดสดฟุตบอลโลกเกือบร้อยละ 60 โดยเพศชายให้ความสนใจรับชมการถ่ายทอดสดสูงกว่าเพศหญิง และกลุ่มที่เรียนในสายอาชีพมีแนวโน้มรับชมการถ่ายทอดสูงกว่าตัวอย่างที่เรียนสายสามัญ ส่วนกลุ่มที่อยู่ในพื้นที่กรุงเทพฯ ปริมณฑล กับต่างจังหวัดคือเชียงใหม่ ขอนแก่น สงขลา และชลบุรี ให้ความสนใจรับชมการถ่ายทอดสดในระดับใกล้เคียงกัน ทั้งนี้พบว่าส่วนใหญ่ชมการถ่ายทอดสดที่บ้าน และรับชมกับครอบครัวมากกว่ากลุ่มอื่น

 

1.2 ค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม

ส่วนใหญ่ของกลุ่มที่รับชมการถ่ายทอดสด ถึงร้อยละ 73.5 มีรายจ่ายที่เพิ่มกว่าช่วงปกติที่ไม่มีการแข่งขัน โดย 3 อันดับแรกคือ ซื้อขนม / ของขบเคี้ยว ซื้อเครื่องดื่มที่ไม่มีแอลกอฮอล์ เช่น น้ำอัดลม ชา กาแฟ และซื้อไปรษณียบัตรทายผลฟุตบอล

 

1.3 กิจกรรมที่ทำพร้อมกับการรับชมการถ่ายทอดสดฟุตบอลโลก 2014

พบพฤติกรรมมีแนวโน้มเสี่ยงต่อปัญหาด้านสุขภาพหลายประการ อาทิ ดื่มน้ำอัดลม / น้ำหวานในขณะชมการถ่ายทอดสด รับประทานอาหารหนัก และที่น่ากังวลใจคือบางส่วนมีการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ สูบบุหรี่ และชวนเพื่อนเล่นพนัน

 

2. การรับรู้ต่อการรณรงค์ ประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับการเล่นพนันทายผลฟุตบอลโลก 2014

 

2.1 การรับรู้ต่อการรณรงค์ ประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับการเล่นพนันทายผลฟุตบอลโลก 2014 

กว่าร้อยละ 80 ได้ยินหรือได้ฟังการรณรงค์ / ห้ามปรามไม่ให้เล่นพนันทายผลฟุตบอลโลก 2014 ผ่านช่องทางสำคัญ 3 อันดับแรก คือ โรงเรียน / วิทยาลัย การโฆษณาทางโทรทัศน์ และครู อาจารย์ นอกจากนี้ยังพบว่า เพศหญิงมีแนวโน้มได้ยิน ได้ฟังการรณรงค์ห้ามปรามมากกว่าเพศชาย นักเรียนในสายสามัญมีแนวโน้มได้ยิน ได้ฟังการรณรงค์มากกว่านักเรียนสายอาชีพ และนักเรียนในพื้นที่กรุงเทพฯ ปริมณฑล มีแนวโน้มได้ยิน ได้ฟัง การรณรงค์สูงกว่านักเรียนในพื้นที่ต่างจังหวัด 

ด้านการรับรู้ต่อการจัดตั้งศูนย์ป้องกันและปราบปรามการลักลอบเล่นการพนันทายผลบอลโลก พบว่ามีอยู่ไม่ถึงครึ่งคือร้อยละ 48.8

 

2.2 สื่อที่มีอิทธิพลมากที่สุดในการห้ามไม่ให้เล่นพนันทายผลฟุตบอล

ด้านสื่อที่มีอิทธิพลต่อการห้ามปรามไม่ให้เล่นพนันทายผลฟุตบอล พบว่ามีค่อนข้างหลากหลาย แต่ที่มีอิทธิพลมากที่สุด 3 อันดับคือ พ่อ แม่ผู้ปกครอง การโฆษณาทางโทรทัศน์ และตำรวจ และคสช. 

 

3. ความคิดเห็น และประสบการณ์เล่นพนันทายผลฟุตบอลโลก2014

 

3.1 สภาพแวดล้อมเกี่ยวกับการเล่นพนันทายผลฟุตบอล

ประมาณร้อยละ 67 แวดล้อมด้วยบุคคลที่เล่นพนันทายผลฟุตบอลโลก 2014 โดยที่พบมากที่สุด 3 อันดับคือ เพื่อนสนิท เพื่อน (ไม่สนิท) ในสถานศึกษา และคนรู้จักในชุมชน / ละแวกที่พักอาศัย โดยในกลุ่มที่มีเพื่อนสนิทเล่นพนันทายผลฟุตบอลโลก 2014 พบว่าเฉลี่ยแล้วอยู่ที่ 5 คน 

ผลการสำรวจยังพบว่าเพศชายมีบุคคลแวดล้อมเล่นพนันทายผลฟุตบอลโลก 2014 สูงกว่าเพศหญิงและกลุ่มที่เรียนสายอาชีพมีบุคคลแวดล้อมเล่นพนันทายผลฟุตบอลโลก 2014 สูงกว่ากลุ่มที่เรียนสายสามัญ 

 

3.2 การเล่นพนันทายผลฟุตบอลโลก 2014

ร้อยละ 11.6 หรือประมาณการได้ว่ามีนักเรียนซึ่งเป็นกลุ่มเป้าหมาย 35,959 คนเล่นพนันทายผลฟุตบอลโลก 2014 โดยกลุ่มดังกล่าวเป็นนักพนันหน้าใหม่ 9,938 คน ผลการสำรวจยังพบข้อสังเกตที่น่าสนใจว่า

• ส่วนใหญ่มีประสบการณ์เล่นพนันทายผลฟุตบอลรายการอื่นมาก่อน

• สัดส่วนผู้เล่นพนันเพิ่มขึ้นตามระดับรายได้เฉลี่ยต่อเดือน

• ผู้ที่มีบุคคลแวดล้อมเล่นพนันทายผลฟุตบอลโลก 2014 มีแนวโน้มเล่นพนันทายฟุตบอลโลก 2014 ครั้งนี้ มากกว่ากลุ่มที่ไม่มีบุคคลแวดล้อมเล่นพนัน

มีการเล่นพนันผ่านหลายช่องทาง โดยเฉพาะเพื่อน เป็นช่องทางที่มีการเล่นพนันมากกว่าช่องทางอื่นๆ ส่วนกลุ่มที่เล่นผ่านโต๊ะบอลโดยตรง หรือผ่านคนรับแทง และเล่นผ่านเว็บไซต์พบว่ามีจำนวนไม่น้อยคิดเป็นร้อยละ 20.5 14.0 และ 22.2 

ข้อสังเกตที่น่าสนใจคือ กลุ่มที่เล่นพนันเกินกว่า 20 คู่ มีแนวโน้มเล่นผ่านโต๊ะบอลโดยตรง ผ่านคนรับแทง และเว็บไซต์ มากกว่ากลุ่มที่เล่นน้อยกว่า ซึ่งส่วนใหญ่จะเล่นกับบุคคลใกล้ชิด เช่นเพื่อน พี่น้อง

 

3.3 เหตุผลที่เล่นพนันทายผลฟุตบอลโลก 2014

ค่อนข้างหลากหลาย แต่ที่ระบุถึงมากที่สุด 3 อันดับคือ ทำให้การเชียร์ฟุตบอลสนุก ตื่นเต้นขึ้น  ชอบเสี่ยง ชอบการพนัน และมั่นใจว่าโอกาส “ได้เงิน” มีมากกว่า “เสียเงิน” ทั้งนี้ยังพบว่ากลุ่มที่เคยมีประสบการณ์เล่นพนันทายผลฟุตบอล และกลุ่มที่เป็นนักพนันหน้าใหม่ มีเหตุผลสำคัญในการเล่นพนันทายผลฟุตบอลโลก 2014 ไม่แตกต่างกัน

 

3.4 ลักษณะการเล่นพนัน วงเงินและแหล่งที่มา

ตัวอย่างที่เล่นพนันทายผลฟุตบอลโลก 2014 เล่นพนันเฉลี่ย 15 คู่ ส่วนใหญ่เล่นเองคนเดียว 

วงเงินที่เล่นพนันเฉลี่ยต่อคู่ อยู่ที่ประมาณ 730 บาท สูงสุดเฉลี่ยประมาณ 1,285 บาทและต่ำสุดเฉลี่ยที่ประมาณ 245 บาท โดยร้อยละ 30.6 มีการเพิ่มจำนวนเงินที่เล่นพนันมากขึ้นในรอบที่สอง

ประมาณการได้ว่ามีวงเงินหมุนเวียนในการเล่นพนันทายผลฟุตบอลโลก 2014 ของนักเรียนกลุ่มนี้รวมทั้งสิ้น 301,694,281 บาท

ข้อสังเกตที่น่าสนใจคือ วงเงินเฉลี่ยที่ใช้เล่นพนันเฉลี่ยต่อคู่ของเพศชายสูงกว่าเพศหญิง นักเรียนที่เรียนสายอาชีพสูงกว่าสายสามัญ และกลุ่มที่เคยเล่นพนันทายผลฟุตบอลมาก่อนสูงกว่ากลุ่มที่ไม่เคย

แหล่งเงินที่นำมาใช้ในการเล่นพนัน มาจาก 2 แหล่งสำคัญคือเงินเก็บ และเงินที่ได้จากทางบ้าน 

 

3.5 หนี้สิน และผลกระทบจากการเล่นพนันทายผลฟุตบอลโลก 2014

หลังการแข่งขันฟุตบอลโลกสิ้นสุด พบว่าร้อยละ 11.9 มีหนี้สินจากการเล่นพนัน หรือประมาณการได้ว่ามีจำนวน 4,286 ราย 

จำนวนหนี้สินเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 2,810 บาท ระดับต่ำสุด 50 บาท สูงสุดคือ 30,000 บาท และประมาณการได้ว่ามีจำนวนหนี้สินที่จากการเล่นพนันทายผลฟุตบอลโลก 2014 ของนักเรียนกลุ่มนี้รวม 8,089,750 บาท ทั้งนี้แหล่งเงินในการใช้หนี้ พบว่า มาจากครอบครัวเป็นหลัก รองลงมาคือเพื่อน โดยที่ส่วนใหญ่ผู้ที่ให้หรือให้ยืม ไม่ทราบว่าเงินถูกนำไปใช้หนี้การเล่นพนันทายผลฟุตบอล อย่างไรก็ตามนอกจากหนี้สินแล้ว บางส่วนยังได้รับผลกระทบอื่นๆ อาทิ เสียการเรียน ถูกโกง (ไม่จ่าย/จ่ายไม่ครบ) และทะเลาะวิวาทกับคู่พนัน 

 

3.6 ข้อมูลประกอบการตัดสินใจเล่นพนัน และสื่อที่รับข้อมูล

เกินกว่าร้อยละ 90 ใช้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจเพื่อเล่นพนัน โดยข้อมูลประเภทที่ใช้มากที่สุด 3 อันดับ คือ สถิติการแข่งขันที่ผ่านมา ข้อมูลอัตราต่อรอง และความพร้อมของทีมที่จะแข่งขัน

สื่อที่เป็นช่องทางรับข้อมูลพบว่าผ่านทางโทรทัศน์ฟรีทีวีและดิจิตอลทีวี เป็นอันดับแรก รองลงมาคือเว็บไซต์ และหนังสือพิมพ์กีฬา ตามลำดับ

 

3.7 ผลของการรณรงค์ ประชาสัมพันธ์ ต่อการเล่นพนันทายผลฟุตบอลโลก 2014

บุคคลที่รับรู้ถึงการเล่นพนันมากที่สุดคือเพื่อนสนิท แต่มีเพียงส่วนน้อยที่ตักเตือนห้ามปราม

ประกาศของ คสช. และการป้องกันและปราบปรามอย่างเข้มงวดของตำรวจ มีผลต่อการเล่นพนันของกลุ่มนักพนันประมาณ 1 ใน 3 หรือร้อยละ 33.4 โดยทำให้ครึ่งหนึ่งเล่นพนันน้อยลงกว่าที่ตั้งใจไว้ ขณะที่อีกครึ่งหนึ่งปรับเปลี่ยนช่องทางเล่นพนัน จากเล่นกับโต๊ะบอลโดยตรง / คนเดินโพย และเว็บไซต์ มาเล่นกันเองกับคนรู้จัก 

 

3.8 ความตั้งใจเล่นพนันทายผลฟุตบอลภายหลังจบการแข่งขันฟุตบอลโลก 2014

ร้อยละ 20.8 จะเล่นพนันทายผลฟุตบอลรายการอื่นต่อไป โดยมีข้อสังเกตว่า

• พศชายมีมากกว่าเพศหญิงเล็กน้อย

• กลุ่มที่เรียนสายสามัญกับสายอาชีพ และกลุ่มที่เรียนในกรุงเทพมหานคร ปริมณฑลกับต่างจังหวัดไม่แตกต่างกันมาก อยู่ที่ประมาณร้อยละ 20

• กลุ่มที่แตกต่างกันชัดเจนประกอบด้วย

 กลุ่มที่เคยเล่นพนันทายผลฟุตบอลมาก่อน มีสัดส่วนผู้ที่ระบุว่าจะเล่นพนันต่อในรายการอื่น สูงกว่ากลุ่มที่เล่นพนันในรายการฟุตบอลโลก 2014 เป็นครั้งแรก

 กลุ่มมีระดับรายได้สูงกว่ามีแนวโน้มเล่นพนันทายผลฟุตบอลต่อในรายการอื่น มากกว่ากลุ่มที่มีรายได้ต่ำกว่า

 กลุ่มที่เล่นพนันในฟุตบอลโลก 2014 มากกว่า 10 คู่ มีแนวโน้มเล่นพนันทายผลฟุตบอลต่อในรายการอื่น มากกว่ากลุ่มที่เล่นพนันไม่ถึง 10 คู่