• จุลสาร
  • งานวิจัย
  • หนังสือ

พนันบอล อำนาจ และความเป็นชาย

โดย วสันต์ ปัญญาแก้ว

การพนันทายผลการแข่งขันที่เรียกกันว่า “พนันบอล” ถือเป็นปรากฏการณ์วัฒนธรรมที่สะท้อนให้เห็นถึง ปฏิบัติการและความหมายที่ซับซ้อนของอุตสาหกรรมฟุตบอลและธุรกิจสื่อในสังคมเศรษฐกิจการเมืองไทยยุคปัจจุบัน งานศึกษานี้เสนอว่า การพิจารณาปรากฏการณ์พนันบอลในฐานะที่เป็นปฏิบัติการ หรือกิจกรรมระดับชีวิตประจำวันที่มีความหมายยิ่งของกลุ่มผู้ชายไทย น่าจะช่วยสร้างความเข้าใจที่เรามีต่อการที่พวกเขาได้ใช้ชีวิตเกี่ยวข้องพัวพันไปกับกิจกรรมการพนัน อุตสาหกรรมสื่อ และกีฬาฟุตบอล ผลการศึกษาพบว่า พนันบอล เป็นกิจกรรมของผู้ชายกลุ่มหนึ่งผู้มีรายได้ระดับกลาง ทำงานภายใต้ระบบบริษัทหรือโรงงาน เป็นพนักงานหรือคนงานในระบบ ส่วนใหญ่ โสด อายุระหว่าง 25-40 ปี ใช้ชีวิตอยู่ในสังคมเมือง การเล่นพนันบอล/การบริโภคข่าวสารเกี่ยวกับแวดวงฟุตบอลเป็น “ประสบการณ์ร่วม” อย่างหนึ่งของกลุ่มผู้ชาย ไม่ต่างไปจากการได้เข้าไปชมเชียร์เกมการแข่งขันฟุตบอลในสนาม หรือตามผับบาร์ ที่มีเพื่อนฝูงร่วมดื่มกิน สำหรับนักพนันบอล (กลุ่มนี้)การเล่นพนันจะสนุกและมีความหมายก็ต่อเมื่อได้เล่นกับคนรู้จัก ได้คุย ได้เล่า ได้สังสรรค์ดูบอลดื่มกินกันกับเฟื่อนฝูง ปัจจุบันภายใต้สถานการณ์ที่ “ชุมชนของผู้ชาย” กำลังถูกท้าทายและหายไปด้วยชีวิตสมัยใหม่ หายไปด้วยเพราะว่าพื้นที่ของพวกเขากำลังถูกผู้หญิงเบียดขับมากขึ้น การเล่นพนันบอล จึงสะท้อนถึงสิ่งที่ผู้ชายไทยกลุ่มนี้กำลังพิสูจน์ ประกอบสร้าง และแสดงออกซึ่งความสามารถที่จะกำหนดชะตาชีวิต การปกป้องดูแล เสรีภาพของตนและคนที่รัก ผ่านการนำเสนอผ่านอัตลักษณ์ความเป็นชาย ที่ดุดัน ดิบเถื่อน และมีความสามารถที่จะสืบพันธุ์ ในเชิงโครงสร้าง การเล่นพนันบอลจึงเสมือนกับเป็นการพยายามหาทางที่จะมีชีวิต ใช้ชีวิตแบบผู้ชาย กล่าวอย่างถึงที่สุดคือการประกอบสร้าง “ชุมชนของผู้ชาย” ขึ้นใหม่ในบริบทของสังคมไทยยุคปัจจุบัน