• จุลสาร
  • งานวิจัย
  • หนังสือ

สถานการณ์การพนันในผู้สูงอายุ พื้นที่จังหวัดอุบลราชธานีและนครราชสีมา

โดย สุภาวดี ขุนทองจันทร์

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) เพื่อศึกษาสถานการณ์การพนัน สถิติที่เกี่ยวข้องกับการพนันในผู้สูงอายุในจังหวัดอุบลราชธานีและนครราชสีมา เพื่อเป็นฐานการศึกษาต่อยอดเชิงคุณภาพ (2) เพื่อศึกษามูลเหตุจูงใจการเล่นพนันของผู้สูงอายุ และมูลเหตุจูงใจของผู้สูงอายุที่ไม่เล่นพนันในจังหวัดอุบลราชธานีและนครราชสีมา เพื่อเป็นฐานการศึกษาต่อยอดเชิงคุณภาพ และ (3) เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ของปัจจัยด้านเขตที่พักอาศัย ระดับการศึกษา สถานภาพการอยู่อาศัย จำนวนสมาชิกที่อาศัยอยู่ด้วยกัน สถานการณ์ประเมินการติดพนัน ระดับอายุของผู้สูงอายุจังหวัดอุบลราชธานีและนครราชสีมากับมุมมองการพนัน 14 ประเด็น     

กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาคือ ผู้สูงอายุที่มีตั้งแต่อายุ 60 ปีขึ้นไป กำหนดขนาดตัวอย่างแบบเจาะจง จำนวน 300 ราย จากนั้นทำการสุ่มกลุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาคือแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณา การวิเคราะห์ค่าความถี่แบบแจกแจง 2 ทาง (crosstabs) และการวัดความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปร ด้วยค่า Cramer’s V 

ผลการวิจัยปรากฏว่า สัดส่วนผู้สูงอายุจากการสำรวจในจำนวน 300 ราย (เล่นพนัน 256 ราย ไม่เล่นพนัน 44  ราย คิดเป็นสัดส่วน 85:15) อายุต่ำสุดคือ 60 ปี อายุสูงสุดคือ 91 ปี โดยเริ่มเล่นพนันครั้งแตกเมื่ออายุ 18  ปี ผู้สูงอายุจะนิยมเล่นการพนันประเภท ไพ่ โดยมีสถิติสูงสุดใรอบปี 2559 จำนวน 118 ครั้ง ตามด้วยสลากกินแบ่งรัฐบาล หวยใต้ดินไทย ไฮโล ไก่ชน หวย ธกส. บั้งไฟ มวยตู้ หวยหุ้นและโบกตามลำดับ มุมมองที่มีต่อการพนัน ผู้สูงอายุจะมีความเห็นส่วนใหญ่ว่าการพนันเป็นสิ่งที่ไม่ดี เมื่อเล่นแล้วจะก่อให้เกิดปัญหาต่างๆ ตามมามากมาย แต่ยังมีมุมมองที่เห็นด้วยในเชิงสนับสนุนเรื่องการพนันที่มองว่าการพนันเป็นการใช้เวลาว่างของผู้สูงอายุ ซึ่งเมื่อเล่นแล้วจะทำให้คลายเหงาได้ รู้สึกตื่นเต้น ช่วยให้มีเพื่อนมากขึ้นและการพนันคือการเสี่ยงโชค 

มูลเหตุจูงใจของผู้เล่นการพนันมาจากเหตุผลที่รายได้ไม่เพียงพอกับรายจ่ายและคิดว่าตนเองมีโอกาสที่จะชนะพนัน อีกทั้งมีมูลเหตุมาจากสุขภาพร่างกายยังคงแข็งแรงเป็นตัวแปรสำคัญที่ส่งผลให้ผู้สูงอายุสามารถทำกิจกรรมอื่นๆ ได้โดยเฉพาะการหันไปเล่นพนันอันเนื่องมาจากสภาพแวดล้อมในชุมชนที่เล่นกันมาก และการพนันในปัจจุบันเข้าถึงได้ง่ายดาย

ภาพปรากฏการที่น่าสนใจจากข้อมูลเบื้องต้นของการศึกษาสถานการณ์การพนันในผู้สูงอายุพื้นที่จังหวัดอุบลราชธานีและนครราชสีมา ระดับการเล่นพนันของผู้สูงอายุในพื้นที่สองจังหวัดนี้ มีพื้นฐานมาจากการเล่นเพื่อความสนุกสนาน เป็นกิจกรรมยามว่างก่อน แล้วเพิ่มระดับเป็นการเสี่ยงโชค เป็นเส้นทางให้ผู้สูงอายุเข้าสู่วงจรการพนันได้อย่างแยบยล โดยอาศัยความสัมพันธ์ทางสังคมเพื่อให้เกิดความตื่นเต้น ตามด้วยความต้องการพื้นฐานทางด้านเศรษฐกิจที่มีรายได้เข้ามาเกี่ยวข้องจากการพนัน ถึงแม้จะเริ่มต้นจากจำนวนเงินที่ไม่มากนักแต่ดูความถี่จากการเล่นแล้วเพิ่มระดับขึ้นเรื่อยๆ จนกลายเป็นติดพนัน จากการคัดกรองการติดพนันจำนวน 20 ข้อ ที่ใช้คัดกรองการติดพนันของผู้สูงอายุ กลุ่มอายุ 70-79 ปี เป็นกลุ่มอายุที่เข้าข่ายติดการพนันคือตอบว่าใช่เป็นจำนวน 7 ข้อ ส่วนกลุ่มอายุ 80-89 ปี เป็นกลุ่มอายุที่มีแนวโน้มจะเข้าข่ายการติดพนัน คือตอบว่าใช่เป็นจำนวน 6 ข้อ

กล่าวโดยสรุป สถานการณ์การพนันในผู้สูงอายุ สามารถสร้างผลกระทบทางลบได้เช่นเดียวกันกับบุคคลในวัยอื่นๆ มาตรการที่สำคัญที่น่าจะนำมาใช้ได้กับผู้สูงอายุคือการปรับบทบาทของพระสงฆ์ ให้เป็นผู้ชี้ผิดชี้ถูก เนื่องจากผู้สูงอายุยังคงมองพระสงฆ์เป็นผู้ที่มีบทบาทและอิทธิพลทางความคิดและการชักนำแนวทางต่างๆ ที่ถูกต้องในการดำเนินชีวิต ตลอดจนเจ้าหน้าที่รัฐต้องปรับทัศนคติและวิธีคิดที่ถูกต้องให้กับกลุ่มผู้สูงอายุที่เล่นการพนัน