• จุลสาร
  • งานวิจัย
  • หนังสือ

การพนันในมุมมองของเด็กและเยาวชนในพื้นที่ชุมชนท้องถิ่นชายแดนไทย-กัมพูชา กรณีศึกษาบ้านไพรพัฒนา ตำบลไพรพัฒนา อำเภอภูสิงห์ จังหวัดศรีสะเกษ

โดย อุบล สวัสดิ์ผล และคณะ

การวิจัย นี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษามุมมอง พฤติกรรมของเด็กและเยาวชนที่มีต่อการพนันในพื้นที่ชุมชนท้องถิ่นชายแดนไทย-กัมพูชา 2) เพื่อศึกษากระบวนการจัดการการพนันในชุมชนท้องถิ่นและผลการสะท้อนต่อการพนันในมุมมองของเด็กในชุมชนท้องถิ่นชายแดนไทย-กัมพูชา และ3) เพื่อหาข้อเสนอเชิงนโยบายในการสร้างเสริมสุขภาวะเด็กและเยาวชนในชุมชนท้องถิ่นชายแดนไทย-กัมพูชาเพื่อการควบคุมตนเองในการเข้าสู่วงการพนัน การศึกษาครั้งใช้ระเบียบวิจัยแบบผสม (Mix Method) ระหว่างวิธีการศึกษาเชิงปริมาณ (Quantitative approach) และวิธีการศึกษาเชิงคุณภาพ (Qualitative approach) โดยใช้เครื่องมือการเก็บรวบรวมข้อมูล การใช้แบบสอบถาม จานวน 85 ราย แนวคาถามการสัมภาษณ์เชิงลึกกรณีศึกษา และผู้เกี่ยวข้อง จานวน 10 ราย การสนทนากลุ่ม ร่วมกับการสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วม การประชุมการสะท้อนข้อมูลจากหมู่บ้าน โดยเลือกพื้นที่แบบเจาะจง บ้านไพรพัฒนา ตาบลไพรพัฒนา อาเภอภูสิงห์ จังหวัดศรีสะเกษ เหตุผลในการเลือกพื้นที่ดังกล่าว ประการแรกเพราะเป็นพื้นที่ชายแดนไทย-กัมพูชา มีพื้นที่ติดกับบ่อนคาสิโน ประเทศกัมพูชา ประการที่สอง เป็นพื้นที่ห่างไกลมีลักษณะเป็นชนบทและมีความเป็นชุมชน สามารถรวมกลุ่มเพื่อดาเนินการในการเรียนรู้ร่วมกันได้ และประการสุดท้าย เป็นพื้นที่ยังไม่มี กลไกในการทำงานหรือการขับเคลื่อนงานด้านการพนันในระดับชุมชน โดยเก็บข้อมูลช่วงเดือนตุลาคม 2560 ถึงเดือน เมษายน 2561

ผลการศึกษา มีดังนี้

ประการแรก ภายใต้บริบทชุมชน ที่อยู่พื้นที่บริเวณชายแดนไทย-กัมพูชา ทำให้ เด็ก เยาวชนและชาวบ้าน ส่วนใหญ่เป็นกลุ่มชาติพันธ์เขมร ที่มีอัตลักษณ์กลุ่มชาติพันธ์เขมรทางความเชื่อ วัฒนธรรมประเพณี ที่เปลี่ยนแปลงไปภายใต้วิถีชีวิตการดารงอยู่ด้วยภายใต้บริบทชุมชนและการเปลี่ยนแปลงทางสังคมที่อยู่ในพื้นที่ชายแดนที่มีความ “พิเศษ” แตกต่างจากหมู่บ้านอื่นโดยทั่วไป ภายใต้พื้นที่ความมั่นคงของรัฐและกลไกอำนาจต่างๆในพื้นที่บริเวณชายแดน-กัมพูชา ท่ามกลางนโยบายการพัฒนาของรัฐไทย ที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงทางด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และการเมืองอย่างรวดเร็ว

ในมิติด้านสังคม การเมือง ของการพนันในพื้นที่บริเวณชายแดนไทย-กัมพูชา พบว่า ชุมชนแห่งนี้กาลังเผชิญปัญหาโดยได้รับแรงกระตุ้นการพนันในท้องถิ่นที่มีการเล่นพนันกันโดยทั่วไป และจากธุรกิจการพนันข้ามแดนในพื้นที่ชายแดนกัมพูชา เช่น บ่อนคาสิโน สนามบั้งไฟ สนามมวย และ สนามไก่ชน อันเป็นกีฬาสร้างสัมพันธ์บริเวณชายแดนไทย-กัมพูชา เพราะชุมชนแห่งนี้เป็นพื้นที่ชายแดน ที่มีความพิเศษ คือ มีความสลับซับซ้อน มีความเลื่อนไหล หลากหลายและมีข้อยกเว้น หรือเงื่อนไขพิเศษ ภายใต้กลยุทธการดึงดูดนักพนันที่หลากหลายแตกต่างออกไปรวมถึงการก่อผลประโยชน์และเอื้ออานวยด้านอานาจของผู้ที่อยู่บริเวณชายแดนด้วย

ประการที่สอง มุมมองและพฤติกรรมของเด็กและเยาวชนต่อการพนันในพื้นที่ชุมชนท้องถิ่นชายแดนไทย-กัมพูชา พบว่า ข้อมูลพื้นฐานเด็กเยาวชนในพื้นที่ เกี่ยวกับ เพศ อายุ ระดับชั้นเรียน การอยู่อาศัย ลักษณะทางสังคมและการมีรายได้ของครอบครัวเด็ก เป็นปัจจัยสาคัญเบื้องต้นที่เป็นสาเหตุและปัจจัยที่หลากหลายด้วยพื้นฐานทางครอบครัว ชุมชนและสังคม จากสภาพแวดล้อม ชุดประสบการณ์จากการเรียนรู้ของเด็กเยาวชนที่แตกต่างกัน ที่เกิดจากการขัดเกลาทางสังคมที่แตกต่างกัน ส่งผลให้การนิยาม การพนันในความหมายของเด็ก เยาวชน ที่หลากหลาย รวมถึงการมีประสบการณ์ในการเสี่ยงโชคหรือการเล่นการพนันและการรับรู้การเล่นการพนันครั้งแรกของเด็กและและคนในชุมชน ที่สามารถจาแนกประเภทของการพนันที่เด็กรับรู้มีอยู่ในหมู่บ้านได้

เด็ก เยาวชนและคนในชุมชนแห่งนี้ สามารถเข้าถึงการพนันได้ง่ายขึ้นด้วยวิธีการที่แตกต่างกันออกไปส่งผลถึงพฤติกรรมการเล่นพนันของเด็ก เยาวชน และคนในหมู่บ้าน ที่สามารถการเล่นพนันได้หลากหลายทั้งในหมู่บ้านประเทศไทย ได้แก่ พนันหวย ต่างๆ ประกอบด้วย หวยหุ้น หวยงวด หวยฮานอย ลอตเตอรี่ สลากเบอร์รางวัล พนันกีฬาต่างๆ พนันโบก พนันไพ่ พนันไฮโล พนันมวย(มวยตู้และมวยสัญจร) พนันไก่ชน พนันโดมิโน พนันปาเป้า ปาโป่ง พนันบิงโก จับฉลากชิงรางวัล พนันบั้งไฟตามบุญประเพณี และการเล่นพนันข้ามแดนในประเทศกับพูชา ได้แก่ 1. การเล่นพนันในบ่อนคาสิโน(บ่อนคาสิโน คอมเพ็กเอนเตอร์เทรนเมนต์) และที่บ่อนคาสิโน ที่ช่องจอม จังหวัดสุรินทร์ 2 แห่ง และการเล่นบั้งไฟ ที่สนามบั้งไฟในประเทศกัมพูชา

ประการที่สาม กระบวนการจัดการการพนันในชุมชนท้องถิ่นชายแดนไทย-กัมพูชา พบว่า คนในหมู่บ้านเล่นการพนันมานาน และชุมชนมีการรับรู้มาตรการควบคุมการเล่นการพนันในชุมชน ผ่าน จารีต กฎข้อห้ามระเบียบของชุมชน มาตรการนโยบายจังหวัด และมาตรการทางกฎหมาย แม้ว่ามาตรการดังกล่าวจะมีอยู่จริงแต่การนำมาตรการต่างๆมาใช้ยังเป็นข้อจำกัด และขาดกลไกสนับสนุนที่ชัดเจน ในขณะที่คนในชุมชนเองยังเข้าถึงการพนันในชุมชนสามารถทำได้ง่าย ในขณะที่ปัจจุบันคนในชุมชุนกาลังเผชิญมีการเล่นการพนันในหมู่บ้านมากขึ้น จำนวนเงินมากขึ้นจากการพนันที่บ่อนคาสิโน ที่ประเทศกัมพูชาและการพนันในชุมชน ที่ชุมชนเองไม่คิดว่าการพนันเป็นปัญ