ปัญหาการพนันในเด็กและเยาวชน...ป้องกันอย่างไรจึงจะถูกจุด

โดย ดร. ธีรารัตน์ พันทวี วงศ์ธนะเอนก

ปัญหาการพนันในเด็กและเยาวชน...ป้องกันอย่างไรจึงจะถูกจุด

ผู้ใหญ่ทั้งหลายในบ้านเมืองจะทราบหรือสนใจบ้างหรือไม่ว่า...เวลานี้มีผลสำรวจจากหลายสำนักชี้ตรงกันว่า มีเด็กและเยาวชนไทยตกเป็นทาสของการพนันจำนวนเรือนล้าน โดยเฉพาะอย่างยิ่งมีข้อมูลที่น่าตกใจที่พบในวารสารเพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตเด็กและครอบครัวปีที่ 10 ฉบับที่ 68 ว่า

จากจำนวนเด็กระดับประถมศึกษาทั้งประเทศ 5 ล้านคน มีเด็กประถมศึกษาจำนวนถึงกว่า 3 แสนคนที่ติดการพนัน
ส่วนเด็กมัธยมศึกษาอาชีวศึกษา อุดมศึกษาที่ปัจจุบันมีอยู่กว่า 7 ล้านคน ติดการพนันประมาณ 1 ล้านคนเศษ

นอกจากนี้ ยังมีงานวิจัยของอาจารย์บุปผา ลาภวัฒนานันท์ เมื่อปี 2556 ที่พบว่านิสิตนักศึกษามีประสบการณ์การเล่นการพนันสูงเกินกว่า ร้อยละ 60 ของกลุ่มตัวอย่าง โดยเล่นการพนันหนักทั้งเพศชายและเพศหญิง และยังพบข้อมูลที่น่าสนใจด้วยว่า...การพนันไม่ใช่เรื่องแปลกใหม่สำหรับนิสิตนักศึกษา เพราะประมาณ 1 ใน 4 ของกลุ่มตัวอย่างเคยเล่นการพนันมาตั้งแต่ครั้งอยู่ในวัยเรียน

...ฟังแล้วคุณพ่อคุณแม่หรือผู้ปกครองที่รับ-ส่งหนูน้อยอยู่ทุกวัน...จะรู้หรือไม่...ว่าเด็กๆ เหล่านี้เริ่มเล่นพนันเป็นตั้งแต่สมัยที่ยังเรียนอยู่เพียงชั้นประถมศึกษาเท่านั้นเอง...

ตัวเลขเหล่านี้นับว่าเป็นตัวเลขที่น่ากลัวสำหรับสังคมไทย เพราะเป็นที่ทราบกันอยู่แล้วว่าการพนันจะนำมาซึ่งปัญหาหลายด้าน ทั้งปัญหาผลการเรียนตกตํ่า ปัญหาสุขภาพกายและใจที่ยํ่าแย่ ปัญหาการลักเล็กขโมยน้อย ปัญหาหนี้สิน ปัญหาการทำร้ายร่างกายหรือมุ่งเอาชีวิต หรือปัญหาการขายตัวเพื่อให้ได้มาซึ่งเงินทองเพื่อนำไปใช้หนี้จากการพนัน และที่สำคัญที่น่าคิดและน่าเป็นห่วงอย่างยิ่งคือ...เมื่อเยาวชนของชาติจำนวนมากกลายเป็นนักพนันเสียแล้ว...แล้วอนาคตของชาติจะเป็นอย่างไร...

{#camp8_051.jpg}

ดังนั้น จากปัญหาการติดการพนันในเด็กและเยาวชน ตลอดจนแนวโน้มของการเข้าสู่การพนันของเด็กและเยาวชนในหลายประเทศทั่วโลกที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างน่าเป็นห่วงซึ่งรวมถึงประเทศไทยด้วย การป้องกันและแก้ไขปัญหาการพนันในเด็กและเยาวชนไทยจึงควรเป็นหัวใจของการกำกับดูแลกิจการการพนัน ตลอดจนเป็นแนวทางสำคัญในการกำหนดนโยบายที่เกี่ยวกับการพนันของประเทศด้วย โดยแนวทางหรือมาตรการควรเริ่มจากการสำรวจสภาพการณ์ปัญหาการพนันในเด็กและเยาวชนในประเทศไทยอย่างทั่วถึงในทุกมิติ เพื่อให้เกิดความเข้าใจสภาพปัญหาอย่างถ่องแท้ และสามารถนำข้อมูลดังกล่าวมาเป็นฐานสำคัญในการกำหนดมาตรการหรือแนวทางในการป้องกันและแก้ปัญหาทั้งในระดับชาติและระดับท้องถิ่น พร้อมทั้งรณรงค์ให้สังคมตระหนักรู้ถึงปัญหาการพนันผ่านสื่อและกิจกรรมต่างๆ ขณะเดียวกันต้องสร้างพื้นที่สีขาวเพื่อเป็นทางออกให้เด็กและเยาวชนได้มีกิจกรรมที่ห่างไกลจากการพนันด้วย

นอกจากนี้ รัฐยังควรแสดงจุดยืนที่ชัดเจนให้เห็นถึงการตระหนักถึงความสำคัญของปัญหาการพนันในเด็กและเยาวชน ด้วยการประกาศเป็นวาระแห่งชาติ และกำหนดให้ปัญหาการพนันเป็นปัญหาสาธารณสุข (Public Health Issue) ของประเทศ ที่ต้องได้รับการแก้ไขอย่างจริงจังเสียก่อน โดยประกาศให้กระทรวงสาธารณสุขเป็นผู้พัฒนาแผนระดับชาติในการต่อสู้กับปัญหาการพนัน แผนดังกล่าวต้องเป็นแผนบูรณาการเพื่อลดอันตรายจากการพนันให้เหลือน้อยที่สุด การส่งเสริมสุขภาพ การให้การศึกษาการป้องกัน การให้ความช่วยเหลือตั้งแต่ระยะแรก และการให้บริการสาธารณสุขแก่ผู้มีปัญหาการพนันอย่างเป็นระบบ

 

อย่างไรก็ตาม การที่ประเทศไทยมีสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลเป็นหน่วยงานหลักในการออกสลาก เพื่อจัดหารายได้ส่งเป็นรายได้แผ่นดิน จึงวรมีการจัดตั้งกองทุนเพื่อการแก้ไขปัญหาการพนันในเด็กและเยาวชนเป็นการเฉพาะ โดยนำรายได้ส่วนหนึ่งจากการดำเนินการมาใช้ในการรณรงค์สร้างความตระหนักรู้ให้แก่สาธารณชนเพื่อให้เห็นถึงอันตรายของการพนัน การเยียวยารักษา รวมถึงสร้างองค์ความรู้ใหม่ๆ ผ่านงานวิจัยอย่างหลากหลายและครอบคลุมทุกมิติ โดยถอดบทเรียนจากการรณรงค์เรื่องการเลิกเหล้าและเลิกบุหรี่ที่ถือว่าประสบความสำเร็จอย่างสูงในการสร้างความตระหนักรู้ให้แก่สาธารณชน

ภาครัฐควรแสดงความรับผิดชอบต่อปัญหาที่เกิดจากการพนันอื่นๆ ที่ผิดกฎหมายและส่งผลกระทบต่อเด็กและเยาวชน เช่น การพนันกีฬา การพนันออนไลน์ และบ่อนการพนัน เป็นต้น โดยการจัดสรรเงินจากงบประมาณแผ่นดินเป็นการเฉพาะให้หน่วยงานภาครัฐหรือองค์เอกชนที่ไม่หวังผลกำไร เพื่อดำเนินโครงการป้องกัน บำบัดเยียวยา ให้บริการแก้ปัญหา และสร้างความตระหนักรู้ให้แก่ครอบครัว ชุมชน และสังคมโดยรวมไปในเวลาเดียวกันด้วย

ดังนั้น การกำกับดูแลการโฆษณาการพนันและกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการพนันไม่ให้มีเป้าหมายหลักไปที่กลุ่มเด็กและเยาวชน การกำกับดูแลการเข้าถึงการเล่นพนันบนอินเทอร์เน็ต รวมถึงปรับเปลี่ยนทัศนคติของสังคมต่อปัญหาการพนัน และความสนใจต่อปัญหาการพนันในเด็กและเยาวชนจึงเป็นเรื่องสำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าแนวทางอื่นๆ


{#camp8-052.jpg}

ที่สำคัญ...กระทรวงศึกษาธิการของไทยควรจัดให้มีหลักสูตรการเรียนการสอนที่มุ่งให้ความรู้ที่ถูกต้องเกี่ยวกับการพนันและปัญหาการพนัน เป็นหลักสูตรในโรงเรียนในระดับชั้นประถมศึกษาตอนปลายเป็นต้นไป ซึ่งเป้าหมายของหลักสูตรต้องทำให้นักเรียนมีความรู้ ความเข้าใจเรื่องการพนันอย่างเป็นจริงและมีเหตุผลมากขึ้น เน้นให้เห็นถึงอันตรายที่มากับการพนัน สร้างทักษะในการตัดสินใจเชิงบวก และรับรู้ถึงบริการความช่วยเหลือต่างๆ ที่มีอยู่เพื่อให้บริการแก่ผู้มีปัญหาการพนัน เพราะต้องไม่ลืมว่ามาตรการการป้องกันและแก้ไขปัญหาการพนันใดๆ จะประสบความสำเร็จมิได้ หากไม่สามารถปรับเปลี่ยนทัศนคติของสังคมที่มีต่อปัญหาการพนันและการพนันในเด็กและเยาวชน เพื่อเป็นการป้องกันตั้งแต่ระยะแรก

ขณะเดียวกันควรมีการสร้างทัศนคติของคนในชุมชนให้เล็งเห็นถึงอันตรายจากการพนันในกลุ่มเด็กและเยาวชน

นอกจากนี้ รัฐยังควรสร้างความตระหนักรู้เรื่องปัญหาการพนันให้แก่กลุ่มวิชาชีพครู ผู้ทำงานทางด้านสังคม และแพทย์เพื่อให้ความช่วยเหลือแก่ภาครัฐในการคัดกรองและส่งต่อผู้มีปัญหาการพนันเข้ารับการรักษาต่อไป

และที่สำคัญไม่น้อยไปกว่าเรื่องใด คือ รัฐต้องมีการออกกฎระเบียบ และข้อบังคับต่างๆ ให้การเล่นพนันเป็นไปอย่างมีความรับผิดชอบ เป็นธรรมต่อผู้เล่น และลดผลกระทบจากปัญหาการพนันให้เหลือน้อยที่สุด

...เพียงเท่านี้...เด็กน้อยๆ ในความดูแลของเรา...ก็จะรอดจากการตกเป็นทาสของการพนัน มีทัศนคติที่ถูกต้องเกี่ยวกับการพนัน และมีทักษะชีวิตที่ดีเพียงพอที่จะเติบโตไปเป็นผู้ใหญ่ที่มีคุณภาพในวันข้างหน้า...