ได้เวลา Design กฎหมายการพนัน ฉบับทันสมัย

โดย CGS team

ได้เวลา Design กฎหมายการพนัน ฉบับทันสมัย

“การพนันก้าวหน้า แต่กฎหมายล้าหลัง” เป็นวลีที่พูดปุ๊บ ก็เข้าใจได้ปั๊บไม่ต้องขยายความมาก เพราะ พ.ร.บ. การพนัน ที่ประเทศไทยใช้อยู่จนบัดนี้จะมีสิริอายุครบ 80 ปีใน พ.ศ. 2558 ช่องว่างระหว่างกฎหมายอันล้าหลังที่เอื้อมไปไม่ถึงการพนันที่นับวันจะยิ่งหลากหลาย ไฮเทค สลับซับซ้อนมากขึ้นนั้น ไม่ได้แค่เกิดจากข้อบัญญัติที่ ‘ไม่ทัน’ ต่อความเป็นจริงของการพนัน แต่แท้ที่จริงแล้วเกิดจาก ‘ดีไซน์’ ที่ล้าหลัง

นักกฎหมายชั้นครูท่านหนึ่ง เคยกล่าวว่า กฎหมายมีแนวโน้มจะล้าหลังไปตามเวลา การแก้กฎหมายจึงเกิดขึ้นเป็นปกติ แต่กฎหมายที่ดีไม่จำเป็นต้องมาไล่แก้กันบ่อยๆ เพราะกฎหมายที่ดีถูก ‘ดีไซน์’ มาให้รองรับอนาคตที่ยังมาไม่ถึงดีไซน์กฎหมายการพนันที่ถือว่าทันสมัยที่สุดในปัจจุบัน ต้องยกให้พระราชบัญญัติการพนัน ค.ศ. 2005 (Gambling Act 2005) ที่บัญญัติโดยรัฐสภาของสหราชอาณาจักร มีผลบังคับใช้ในประเทศอังกฤษ เวลส์ และสก็อตแลนด์ เมื่อเดือนกันยายน ค.ศ. 2007 เพราะเป็นกฎหมายที่ปฏิรูปตามรายงานของกรมวัฒนธรรม สื่อสารมวลชน และกีฬา (Departmentof Culture, Media and Sport) มุ่งเน้นให้มีการจัดการอุตสาหกรรมการพนันในยุคดิจิตอลในฐานะที่เป็นส่วนหนึ่งของระบบเศรษฐกิจให้มีความสมดุลกับการปกป้องผู้เล่น เยาวชน และสังคมโดยรวม รวมถึงต้องจัดให้มีบริการสำหรับผู้ที่มีปัญหาติดการพนัน (problem gambling) ด้วย

 

Gambling Act 2005 :
ต้นแบบการปฏิรูปกฎหมายการพนัน

 

พระราชบัญญัติการพนัน ค.ศ. 2005 (Gambling Act 2005) มุ่งเน้นทำให้กฎหมายมีความเป็นเอกภาพ และลดความซํ้าซ้อนของการบังคับใช้กฎหมาย มีวัตถุประสงค์หลัก 3 ประการ ได้แก่

  {#camp8-021.png}

{#camp8-022.png}

นอกจากนั้น กฎหมายยังออกแบบให้มี ‘คณะกรรมาธิการการพนัน’(GamblingCommission) ทำหน้าที่ส่งเสริมและดำเนินการให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์หลักสามประการของกฎหมาย และมีแนวทางปฏิบัติให้แก่องค์กรท้องถิ่นที่มีหน้าที่ ’ออกใบอนุญาต’ ให้จัดให้มีการเล่นการพนัน (บางประเภทตามที่กฎหมายกำหนด) รวมถึงมีดีไซน์สำคัญเฉกเช่นเดียวกับกฎหมายการพนันในประเทศพัฒนาแล้วอื่นๆ คือ การคุ้มครองเด็กและเยาวชน ที่มีบทบัญญัติถึงความผิดของผู้ชักนำเยาวชนให้เล่นการพนัน ผู้อำนวยความสะดวกให้เยาวชนเล่นการพนัน และผู้ว่าจ้างเยาวชนทำงานเกี่ยวข้องกับการพนันหรือทำงานในสถานที่ที่มีการเล่นการพนัน

 

 

Round ONE
ดีไซน์กฎหมายการพนันฉบับทันสมัยอยู่เสมอ

ในการประชุมระดมความคิดเห็นต่อการจัดทำร่างพระราชบัญญัติการพนัน เมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม 2556 โดยศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน ได้เชิญ ‘ดีไซเนอร์’ มือฉมังทางด้านกฎหมาย รวมทั้งนักวิชาการและผู้ที่เกี่ยวข้อง ร่วมกันดีไซน์กฎหมายการพนันฉบับที่น่าจะ ‘ทันสมัย’ อยู่เสมอ ว่าต้องตั้งอยู่บนหลักการสำคัญอย่างน้อย 4 ข้อ คือ


1. หลักการกระจายอำนาจ

กฎหมายควรจัดประเภทของการพนันโดยยึดหลักการกระจายอำนาจไปสู่ท้องถิ่น โดยแบ่งอำนาจในการนิยาม การกำกับดูแลและการออกใบอนุญาตให้มีการเล่นพนันประเภทนั้นๆ เป็น 2 ระดับ คือ ระดับชาติและระดับท้องถิ่น และแบ่งการพนันออกได้เป็น 4 กลุ่ม คือกลุ่มแรก การพนันที่เล่นได้โดยไม่ต้องขอใบอนุญาต เป็นการเล่นกันเอง (ระดับบุคคลไม่ใช่ธุรกิจ) ภายใต้เงื่อนไขวิธีการที่ชัดเจน เช่น ไพ่นกกระจอก ต่อแต้ม สนุ๊กเกอร์ พูล เป็นต้น 

กลุ่มที่สอง การพนันที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของท้องถิ่น ต้องขออนุญาตจากคณะกรรมการระดับท้องถิ่น เช่น การพนันที่เกี่ยวกับประเพณีและวัฒนธรรม การเล่นที่มีสัตว์เป็นส่วนประกอบ ซึ่งต้องไม่มีลักษณะรุนแรงเกินสมควร และการพนันที่ภาคสังคมและภาคประชาชนในพื้นที่ตัดสินใจร่วมกันว่าอนุญาตให้มี เป็นต้น 

กลุ่มที่สาม การพนันที่ต้องขออนุญาตจากคณะกรรมการระดับชาติเป็นการพนันที่ส่งผลกระทบในระดับกว้าง เช่น คาสิโน ลอตเตอรี่ แมชชีน หรือเครื่องเล่นต่างๆ พนันทายผลการแข่งขันกีฬา การให้รางวัลด้วยการเสี่ยงโชค เป็นต้น

กลุ่มสุดท้าย การพนันที่ห้ามมิให้มีการเล่นโดยเด็ดขาด เช่น หวยหุ้น

 

2. หลักการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

ในการกำกับดูแล กฎหมายควรกำหนดให้มี “คณะกรรมการการพนัน” ทั้งระดับชาติและระดับท้องถิ่น แต่ละระดับต้องประกอบด้วยตัวแทนจากหลายภาคส่วน เช่น ตัวแทนจากภาครัฐ หน่วยงานในพื้นที่ภาคสังคม/ภาคประชาชน หน่วยงานที่ดูแลด้านการเงิน เป็นต้น และเนื่องจากการพนันมีผลกระทบต่อสังคมและชุมชนที่มีสถานที่เล่นพนัน ในการอนุญาตให้มีการเล่นพนันในพื้นที่ใดๆ ต้องให้ภาคสังคม/ภาคประชาชนในพื้นที่มีส่วนในการตัดสินใจและการกำกับดูแล

 

3. หลักการควบคุมธุรกิจหรืออุตสาหกรรมการพนัน

กฎหมายควรเน้นควบคุมฝ่ายผู้ให้บริการมากกว่าผู้เล่น โดยกำหนดโทษที่ค่อนข้างหนักกรณีผู้ประกอบธุรกิจการพนันกระทำความผิด โดยอาจจะมีการกำหนดทั้ง ‘โทษหลัก’ และ ‘โทษเสริม” เช่นกฎหมายฝรั่งเศส ผู้มีความผิดฐานเปิดบ่อนการพนันผิดกฎหมาย ต้องระวางโทษจำ

คุกสามปีและปรับ 90,000 ยูโร หรือถ้ากระทำผิดเป็นหมู่คณะ ต้องระวางโทษจำคุกเจ็ดปีและปรับ 200,000 ยูโร และมีโทษเสริม เช่น การเสียสิทธิ

ในฐานะพลเมือง สิทธิทางแพ่ง สิทธิทางครอบครัว การริบทรัพย์ การปิดสถานประกอบการ ฯลฯ ด้วย

 

4. หลักการคำนึกถึงผลกระทบจากการพนัน

กฎหมายต้องมีระบบป้องกันและเยียวยาผลกระทบจากการพนัน ทั้งในระดับผู้เล่น คนรอบข้าง และสังคม

 

NEXT ROUND
ต้องออกแบบเพิ่มเติมให้ครบถ้วน

ภาพคร่าวๆ จากวงสนทนาเพียงครั้งเดียวทำให้การดีไซน์กฎหมายการพนันยังไม่ครบถ้วน มีอย่างน้อยอีก 2-3 เรื่องที่ต้องรอการดีไซน์เพิ่ม ได้แก่

- การป้องกันและคุ้มครองเด็กและเยาวชนจากการพนัน ต้องห้ามไม่ให้เด็กและเยาวชนเล่นการพนันแบบ “เด็ดขาด” ไม่ควรยกเว้นให้เด็กและเยาวชนเล่นการพนันบางประเภทได้เหมือนในกฎหมายการพนัน พ.ศ. 2478 รวมถึงต้องลงโทษบุคคลที่ทำให้เด็กและเยาวชนต้องเข้ามาเกี่ยวข้องกับการพนันไม่ว่าจะทางตรงหรือทางอ้อม เช่น การจ้างให้ทำงานเกี่ยวกับการพนัน หรือชักชวนให้เล่นการพนันเป็นต้น

- การห้ามโฆษณาหรือมีกิจกรรมส่งเสริมการขายเกี่ยวกับกิจกรรมการพนันรวมถึงเครื่องเล่นการพนันหรืออุปกรณ์การพนัน ในลักษณะที่ทำให้คนทั่วไปเข้าใจว่าสามารถเล่นการพนันโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย หรือมีส่วนลดต่างๆ ซึ่งเป็นการเชิญชวนให้บุคคลทั่วไปเล่นการพนัน