เด็กและเยาวชนรู้เท่าทันการพนันอย่างไร...ด้วย “ชุดการเรียนรู้โดย CGS TEAM

โดย ดร.ธีรารัตน์ พันทวี วงศ์ธนะเอนก

เด็กและเยาวชนรู้เท่าทันการพนันอย่างไร...ด้วย “ชุดการเรียนรู้โดย CGS TEAM

แม้ความเข้าใจถึงความหมายและการตระหนักถึงปัญหาอันเกิดจาก“การพนัน” ในสังคมไทยจะยังมีไม่ทั่วถึง และตามยังไม่ทันการแพร่ระบาดของการพนันเท่าใดนัก แต่ในระดับนานาชาตินั้น มีหลายประเทศให้ความสนใจและดำเนินการป้องกันปัญหาอย่างเป็นรูปธรรมมานับสิบปีแล้ว

เนื่องจากมีข้อมูลและผลการศึกษาจำนวนมากที่ตอกยํ้าว่า การพนันก่อให้เกิดผลกระทบหลายด้าน และในหลายระดับ ทั้งในระดับปัจเจกบุคคล ระดับครอบครัว และระดับสังคมแม้การเล่นไพ่ หรือซื้อล็อตเตอรี่ด้วยจำนวนเงินไม่มากนัก อาจจะไม่เป็นปัญหาสำหรับผู้ใหญ่ทั่วไป แต่ผู้เชี่ยวชาญกล่าวไว้ว่า... ถ้าการพนันเหล่านี้ไปเกี่ยวข้องกับเด็กเมื่อไหร่...เกิดปัญหาขึ้นแน่นอน

เด็กกับการติดพนันเริ่มเป็นปัญหาที่พบมากขึ้นกว่าที่เราเคยทราบ เพราะความตื่นเต้นในการเล่นเสี่ยงเพื่อเงินเพียงไม่กี่บาทสำหรับเด็กๆ แล้ว ถือว่าเป็นจุดเริ่มต้นของปัญหาที่แพร่หลายอยู่ในสังคม

มีผลการศึกษาหลายชิ้นที่ยืนยันว่า ผู้ที่มีปัญหาการพนันอย่างรุนแรง(Pathological Gamblers) ส่วนใหญ่เริ่มเล่นการพนันตั้งแต่อายุยังน้อย (9-10 ปี) และเด็กและเยาวชนสามารถเข้าถึงการพนันที่ถูกกฎหมายได้ในเกือบทุกรูปแบบ ทั้งที่มีข้อห้ามหรือข้อจำกัดตามกฎหมาย ทั้งยังพบว่าเด็กและเยาวชนที่มีปัญหาการพนันมีอัตรา “สูงกว่า” ผู้ใหญ่ที่มีปัญหาการพนันกว่า 2 เท่า แต่มีอัตราการขอเข้ารับการช่วยเหลือปัญหาการพนันน้อยกว่าในผู้ใหญ่

ในต่างประเทศ เช่น แคนาดา ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ ต่างให้ความสนใจในการป้องกันเด็กและเยาวชนจากการพนันตั้งแต่ในวัยเด็ก และเห็นพ้องต้องกันว่า การให้การศึกษาแต่เนิ่นๆ (Early Intervention) ด้วยเนื้อหาที่ครบถ้วนและครอบคลุม และให้เด็กได้เรียนรู้ในช่วงเวลาที่เหมาะสม มีความสำคัญอย่างยิ่งในการป้องกันไม่ให้เด็กและเยาวชนตกเป็นเหยื่อของการพนัน ด้วยเหตุผลดังกล่าว “โรงเรียน” จึงมีส่วนสำคัญอย่างยิ่งในการแสดงบทบาทเช่นว่านี้ นอกเหนือไปจากครอบครัว และชุมชน โดยประเทศที่ให้ความสำคัญกับปัญหาการพนันเหล่านี้ ได้มีการพัฒนาให้ “โรงเรียน” มีบทบาทเป็นสถาบันในการสร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับปัญหาการพนัน ด้วยการบรรจุการเรียนรู้ในการป้องกันปัญหาการพนันเป็นหลักสูตรการเรียนการสอนในโรงเรียน ตั้งแต่ระดับประถมศึกษาตอนปลายเป็นต้นไป โดยมีการบูรณาการเข้ากับหลักสูตรการศึกษาที่มีอยู่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในวิชาคณิตศาสตร์ สังคมศึกษา สุขศึกษา และเศรษฐศาสตร์

 

{#TG14-41.jpg}

 

จากการศึกษาโครงการและ “ชุดการเรียนรู้” การให้การศึกษาเชิงป้องกันปัญหาการพนันสำหรับเด็กในวัยเรียนในโรงเรียน ในประเทศแคนาดา ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์แยกตามระดับชั้น ตั้งแต่ระดับประถมศึกษาตอนปลายจนถึงระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย พบว่าโครงการการป้องกันปัญหาการพนันจะมีประสิทธิภาพก็ต่อเมื่อเป็นโครงการที่มีเนื้อหาครอบคลุม ครบถ้วน และมีระยะเวลาสอนที่เพียงพอ ทำการสอนในช่วงเวลาที่เหมาะสมกับนักเรียน และจัดการกับปัญหาที่สำคัญในช่วงเปลี่ยนผ่านของชีวิตของนักเรียนในแต่ละวัย ออกแบบมาเพื่อสอนและให้โอกาสนักเรียนในการฝึกทักษะชีวิต เช่น ทักษะการตัดสินใจทักษะการแก้ไขปัญหาอย่างมีประสิทธิผล และช่วยให้นักเรียนสามารถวิเคราะห์อิทธิพลของสังคมได้ เช่น แรงกดดันจากเพื่อน บุคคลตัวอย่าง (Role Models) และการโฆษณา เป็นต้น

ใน “ชุดการเรียนรู้” ดังกล่าว ได้มีการกำหนดเนื้อหาที่ควรเรียนรู้ จากง่ายไปหายากตามลำดับของช่วงวัยของนักเรียน โดยเริ่มต้นจากนักเรียนในระดับประถมศึกษาตอนปลายที่จะต้องเรียนรู้เกี่ยวกับความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับการพนัน ความน่าจะเป็นและโอกาสในการชนะพนัน ความเข้าใจที่ผิดๆ ที่เกี่ยวกับการพนัน ภัยอันตรายจากการพนันและปัจจัยที่ส่งผลต่อการติดพนัน สัญญาณการติดพนัน และบริการความช่วยเหลือที่มีให้แก่ผู้ที่ได้รับผลกระทบจากการพนัน

ส่วนในระดับมัธยมศึกษาตอนต้น “ชุดการเรียนรู้” จะบรรจุข้อมูลที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับทักษะที่จำเป็นในการตัดสินใจและแก้ไขปัญหาอย่างมีเหตุมีผลและรอบด้าน เรียนรู้จากประสบการณ์ของผู้ติดพนัน และผลกระทบจากการพนันที่มีต่อตนเอง ครอบครัว และชุมชน และเมื่อนักเรียนเติบโตขึ้นจนถึงระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ก็จะเรียนรู้ในเรื่องการพนันในเชิงวิเคราะห์และการมีส่วนร่วมรับผิดชอบต่อสังคม โดย “ชุดการเรียนรู้”จะมีเนื้อหาเกี่ยวกับการวิเคราะห์กลยุทธ์การโฆษณาและการตลาดที่เกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์การพนัน การมีส่วนร่วมในการพัฒนาแนวทางของโรงเรียนในการบริหารจัดการเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการพนัน ตลอดจนการออกแบบและมีส่วนร่วมในการริเริ่มโครงการป้องกันภัยอันตรายจากการพนัน

“ชุดการเรียนรู้เพื่อป้องกันปัญหาการพนันสำหรับนักเรียนในโรงเรียน” จึงนับเป็นองค์ประกอบที่สำคัญยิ่ง ในการป้องกันและแก้ไขปัญหาการพนันในเด็กและเยาวชนในประเทศที่พัฒนาแล้ว เพื่อให้เด็กๆ ...มีความพร้อมที่จะตัดสินใจได้อย่างปลอดภัย ท่ามกลางบริบทของการพนันในสังคมที่มีรูปแบบหลากหลายมากยิ่งขึ้น

ประเทศไทย... เป็นอีกประเทศหนึ่งที่ผู้คนจำนวนไม่น้อยชอบเล่นการพนันเป็นชีวิตจิตใจ และปัญหาที่เกิดจากการพนันเริ่มปรากฏชัดเจนมากขึ้นในหลายระดับ จึงอาจเป็นทางเลือกสำคัญที่จะตัดสินอนาคตของชาติผ่านการตัดสินใจของผู้นำและนักการศึกษาเนื่องจากแท้จริงแล้ว “ชุดการเรียนรู้” ดังกล่าว ไม่ได้ออกแบบมาเพื่อกำจัดการพนันให้หมดไปเพราะโอกาสจะเป็นเช่นนั้นมีน้อยมาก แต่อย่างน้อยที่สุด การที่เด็กได้เรียนรู้เรื่องเหล่านี้เสียตั้งแต่ในวัยเริ่มต้น... จะสามารถชะลอการเข้าไปข้องแวะกับการพนันของนักเรียนหรือทำให้การเล่นพนันและปัญหาจากการพนันเหลือน้อยลงให้ได้มากที่สุดนั่นเอง.